Türkiye, 10 Kasım 2026 Salı günü Antalya’da düzenlenen BM İklim Konferansı (COP31) kapsamında, petrol ve doğal gaz üretim planlarıyla uluslararası çevre gruplarının yoğun eleştirisine maruz kaldı. Alman çevre derneği BUND, konferansın ev sahibi ülkenin fosil kaynakları hâlâ genişletme stratejisini sürdürdüğünü vurgulayarak, “COP31 fosil eleştirisi”nin odak noktasının bu olduğunu belirtti.

Olayın ayrıntıları ve kronolojisi

Konferansın ikinci gününde, BUND temsilcileri Antalya’da bir basın toplantısı yaparak, kömür, petrol ve gaz gibi iklimi ısıtan enerji kaynaklarından küresel bir çıkış talep etti. Aynı oturumda, Almanya merkezli Urgewald veri tabanına göre, dünya çapında yaklaşık 1.900 şirketin %96’sının üretim kapasitesini artırma niyetinde olduğu ortaya kondu. Urgewald analisti Signe Moe, bu şirketlerin planlarının “iklim krizini derinleştirdiğini” vurguladı.

COP31 Fosil Eleştirisi ve Türkiye’nin Planları

Urgewald raporuna göre, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), son beş yılda yeni petrol ve gaz arama harcamalarını ikiye katladı ve önümüzdeki yıllarda yaklaşık 2 milyar varil petrol eşdeğeri üretime geçmeyi hedefliyor. Moe, "Türkiye'nin petrol ve gaz çıkarmayı bu kadar büyük ölçüde artırması, bu yılki konferansın ev sahibinin güvenilirliği hakkında çok şey anlatıyor" diyerek eleştirisini netleştirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise aynı gün yeni petrol sahalarının keşfedildiğini duyurmuş, bu açıklamalar COP31’deki tartışmalara yeni bir boyut ekledi.

Yetkililerin ve tarafların açıklamaları

Erdoğan, Çarşamba ve Perşembe günleri gerçekleşecek devlet liderleri toplantısına katılacağını belirterek, iki haftalık görüşmelerin yeni enerji projeleriyle ilgili bir öncü ittifakın temellerini atabileceğini ifade etti. Öte yandan, BUND Almanya’nın doğal gaz politikasını da eleştirerek, 2045’e kadar yılda 70 milyon ton CO₂ salınımının devam edeceğini ve bunun “iklim korumaya savaş ilanı” olduğunu söyledi.

Rakamlar ve etkiler

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 2050 iklim nötrlüğü hedefi için yeni fosil yatırımlarının durdurulması gerektiğini hatırlatırken, Urgewald’ın listesinde Katar’ın QatarEnergy’i 27,5 milyar varil, Suudi Arabistan’ın Saudi Aramco’su 16,8 milyar varil petrol eşdeğeri üretim hedefiyle öne çıkıyor. Türkiye ise elektrik üretiminin üçte birini hâlâ kömürden sağlıyor ve yeni linyit ocakları açma planları uluslararası alanda tepki topluyor.

Arka plan ve önceki gelişmeler

Üç yıl önce Dubai’de imzalanan anlaşma, kömür, petrol ve doğal gazdan aşamalı olarak uzaklaşmayı öngörüyordu. Ancak BM’nin 200 ülke katılımıyla yürüttüğü enerji politikası taahhütleri, ülkelere hâlâ farklı yol haritaları sunuyor. Türkiye, elektrifikasyon oranını %20’den %35’e çıkarma önerisini savunuyor; IEA bu adımın emisyonları belirgin düşüreceğini belirtiyor, fakat aynı anda petrol ve gaz yatırımlarını artırma planı bu çabayı gölgeleyebiliyor.

Beklenen adımlar

COP31’nin resmi müzakerelerinde fosil yakıtlara dair bağlayıcı bir karar alınması pek olası görünmüyor; fakat sivil toplum ve bazı hükümetler arasında gayriresmi öncü ittifakların oluşması bekleniyor. Uzmanlar, Türkiye’nin TPAO’nun genişleme hedeflerini yeniden gözden geçirmesi ve kömürden çıkış için net bir takvim ortaya koymasının, ev sahibi ülkenin uluslararası güvenilirliğini artırabileceğini vurguluyor. Almanya ise doğal gaz kullanımını 2045’e kadar azaltma yönünde politika revizyonu yapmayı planlıyor.

Sonuç olarak, COP31’deki “fosil eleştirisi” sadece bir slogan olmaktan çıkıp, ev sahibi Türkiye’nin enerji stratejisine dair somut sorgulamalara dönüşmüş durumda. Konferansın ilerleyen günlerinde, bu eleştirilerin somut politika değişikliklerine yansıyıp yansımayacağı, küresel iklim hedeflerinin gerçekleşmesinde kritik bir rol oynayacak.